Govven

The Basics of Photography using a camera

Go galggat govvet buriid govaid, de fertet ipmirdit movt kámera darveha čuovgga. Vuostažettiin leat golbma váldostellema mat stivrejit dán: ISO, Govvenáigi ja Ramas.

ISO – man sensitiivvalaš kámerasensor lea čuovgga ektui.

• Vuollegas ISO (100–400): Čuvges birrasiid váras (boađusin lea unnit eahpečielggasvuohta).

• Alla ISO (800+): Sevdnjes birrasiid váras (boađus lea eanet eahpečielggasvuohta).

Rapmasa áigi – man guhká kámerasensor lea čuovgga ovddas.

• Jođánis čuovgagovva (1/1000s): Bisseha lihkadusa (valáštallan, akšuvdna).

• Guhkes čuovgagovva (1/30s): Dagaha lihkadaneahpečielggasvuođa (ijagovva,  dáiddalaš govat).

Apertuvra (f-bisseheapmi) – man stuorra oassi govas lea fokusis.

• Vuollegas f-lohku (f/1.8): Eahpečielga duogáš (portreahtat).

• Alla f-lohku (f/8+): Buot lea fokusis (eatnamat).

Muitalusit govaiguin (Storytelling)

Buori govas lea muitalus. Jurddaš makkár dieđu háliidat gaskustit ja maid háliidat ahte geahčči galgá dovdat dahje ipmirdit.

Gova komposišuvdna

• Goalmmádasoasi njuolggadus: Bija du motiva gova olgeš dahje gurut goalmmádasoassái. Sáhtát álo čuohppat gova maŋŋel jus lea dárbu.

• Rámmat: Geavat ávdnasiid mat leat birrasis (dego uvssaid dahje bohttaliid) rámman lunddolaš vuogi mielde. Doala rámma   eahpečielggasin nu ahte ii váldde fokusa motiivvas.

• Láidesteaddji linjjat: Geavat linjjáid (geainnuid, áiddiid, suoivvaniid) mat láidestit geahčči čalmmi motiivva guvlui.

Dovdu ja gaskavuohta

• Govve dovddaheami, atmosfeara ja birrasa mat nannejit du muitalusa.

• Vuordde áiggi, dovddut bohtet dávjá ovdan smávva bienain.

Ovdamearka: Ellen-Marit Juuso goalmmádasa njuolggadus

Čalmmustahte eaŋkilis birrasiid

Vela dábáleamos báiki sáhttá leat miellagiddevaš veaháš hutkáivuođain.

• Láidesteaddji linjjat. Geavat linnjáid (geainnuid, áiddiid, ivnniid) vai geahčči čalmmustahttá motiivva..

• Rievdat vinkela: Govve bajil, vuolábealde dahje gilggabealde.

• Geavat lunddolaš rámmaid: Ráhkat rámma uvssain, lásiin dahje lagaš ávdnasiin..

• Gávnna reflekšuvnnaid: Geavat čázi, speadjaliid, beaivvášglássaid dahje šelges dulbosiid..

• Daga duogáža eahpečielggasin: Geavat portreahttamodealla dahje vuollegis bleandarlogu  (f-nummir).

• Duhkoratta čuovggain ja suoivvaniiguin: Daga drámá dahje buorit tekstuvraid.

• Fuomáš bienaid: Zooma miellagiddevaš hámiid, ivnniid dahje dulbosiid.

Govve mobiilatelefuvnnain

Buoremus kamer lea dat mii dus lea mielde.

Dás oainnát movt sáhtát maksimeret mobiilakámera vejolašvuođaid:

• Heivehala eksponerema gieđaiguin: Heive čuovgga meari njuolga govas.

• Deaddil fokuseret: Deaddil šerbmii gokko háliidat fokuseret.

• Geavat filteriid jurddašanláhkai: Bija filtera buoridit gova, ii ge váldit   dan badjelasas.

• Aktivere fierpmi goalmmádasoasi njuolggadusa mielde:
  ○ Apple: Mana Inställningar > Kamera > Rutnät > Bija Rutnät doaibmat.
  ○ Android: Raba kámera > Inställningar (fiera) > Bija   Rutnät doaibmat /komposišuvnna.

• Geavat portreahtta posišuvnna čiekŋalisvuođa várás: Dat addá   vuogas bohtosa, muhto ii heive buot motiivvaide.

• Buhtistahte linssaid: Álo buhtistahte linssaid ovdal go álggát   govvema.

• Geavat zoom muttolaččat: Digitála zoom sáhttá mearkkašahtti   láhkai  unnidit gova kvalitehta.

Redigerema dáidda

Redigeren galgá buoridit govaid, ii ge rievdadit daid. Dat veahkeha du heivehallat čuovgga, ivnni ja balánssa.

Ivdni ja dovdu: Liegga ivnnit gaskkusit ilu, ja galbma ivnnit fas sáhttet buktit šlundivuođa dovddu.

Čuovga ja miella: Čuovga signalisere rabasvuođa ja energiija, seammás go suoivvanat addet čiekŋalisvuođa ja drámá.

Vuođđoreaiddut

• Čuohpa ja njulge: Čuovo goalmmádasosiid njuolggadusa dahje bija motiivva guovddážii vai oaččut balánssa..

• Heive eksponerema- ja kontrasta: Ráhkat balánssa gaskal čuovgga ja seavdnjadasa.

• Ivdnekorrekšuvdna: Heive vilges balánssa ja ivdnemeari.

• Čielggasvuohta ja šerresvuohta: Váldde ovdan bienaid govas.

• Váldde eret ráfehuhttimiid: Geavat áppaid nugo Snapseed váldit eret smávva objeavttaid mat ráfehuhttet du gova.

• Redigere muttágit: Smávva heiveheamit čájehit dávjá leat lunddoleamos.

Ávkkálaš áppat

• Snapseed: Álki geavahit ja fámolaš álggaheddjiide.

• CapCut: Álki ja vuogas sihke govva- ja videoredigeremii.

• Lightroom: Ámmátlaš stivrejupmi juohke smávva biena ektui.

Ovttastahttit teavstta ja govaid

Go lasihat teavstta, de sáhtát buoridit du dieđu, muhto dušše jus dan dahká dan jurddašeaddji láhkai.

Using Text Wisely

• Doala dan oanehažžan ja čielggasin: Diehtu galgá leat álki váldit vuostá.

• Leage konsekveanta fonttaiguin: Vállje stiillaid mat muđui heivejit du profiilii.

• Váldde eret menddo ollu: menddo ollu teaksta váldá fokusa eret govas.

•  Heive gova ja dieđu: Dárkkis ahte gova vuoigŋa, dovdu ja ivdni heivejit tekstii.

Sosiála mediaid strategiija

Go strategalaččat juogát iežat sisdoalu, de sáhttet du govat ja videot olahit olu stuorát gehččiidjoavkku. Poasta galgá álo addit čuovvuide juoidá dáin:

• Oahppat das.

• Návddašit.

• Identifiset iežas.

• Inspirerejuvvot.

Maksimisere du olahanviidodaga.

• Video ovdanbuktá 2-10 geardde buorebut go govat Instagramas.

• Govva: Vuosttažettiin olahat iežat dálá čuovvuid..

• Reels: Oaččut áibbas ođđa gehččiid.

• Geavat geasuheaddji rahpansániid vai oaččut fuomášumi   dakkaviđe:
  ○ “Dihtet go ahte…”
  ○ “Duohtavuohta dan birra…”
  ○ “Dál mii čoavdit dán oktii ja buohkaide…”
  ○ “Sávat ahte dieđášit dán ovdal…”

Golbma dehálaš oahpu

• Oahpa vuođđoáššiid: Dovdda ISO, ramasáiggi ja bländara.

• Muital muitalusa: Geavat komposišuvnna ja dovdduid vai oaččut iežat gova eallin.

• Leage kreatiiva: Maiddái álkes reaidduin ja árgabeaivválaš báikkiin sáhttet leat buorit govat.

Golbma hárjehusa

• Dovdda čuovgga vuođđoáššiid. Guorahala movt ISO, ramasáigi ja bländare doibmet. Váldde govaid seamma motiivvas ja rievdat čuovvovaččaid.
  ○ ISO: Vuollegas (100-200).alla guvlui (800+).
  ○ Ramasáigi: Jođánis (1/1000s)  guhkes (1/30s).
  ○ Bländare: Vuollegas f-lohku (eahpečielga duogáš) alla f-logu guvlui (čielga duogáš).
  Veardádala bohtosiid ja fuomáš movt juohke heiveheapmi rievdada gova.

• Muital muitalusa komposišuvnna bokte. Geavat govvakomposišuvnna ovdanbuktit dovddu dahje dieđu. Vállje fáttá (omd. illu, fokus dahje ráfi) váldde 3-5 gova geavahit:
  ○ Goalmmádasa njuolggadus.
  ○ Rámmat.
  ○ Láidesteaddji linjjat.
  Vállje iežat buoremus gova ja čilge makkár muitalusa dat muitala.

• Daga dábálaš báikki miellagiddevažžan. Leage kreatiiva birrasiin mat lea du birra. Gávnna áibbas dábálaš báikki ja govve vihtta gova gos rievdadat ovtta ášši hávil:
  ○ Vinkela.
  ○ Čuovgga dahje suoivvana.
  ○ Rámma.
  ○ Reflekšuvnna.
  ○ Fokusa dahje eahpečielga duogáža.
  Rievdat govaid veaháš ja vállje dan kreatiivvalaččamus bohtosa vai sáhtát buohtastahttit erohusaid.